Un congreso sobre a poesía galega que a reivindica como “pedra basilar” da literatura galega

Desde Sermos Galiza:
“O 6 e o 7 de outubro Pontevedra acollerá a celebración de Nós tamén navegar. 40 anos de poesía galega, un congreso de poesía organizado pola Asociación de Escritores/as en Lingua Galega, que pretende “darlle unha visibilidade social máis ampla” á poesía e reivindicala “como pedra basilar do sistema literario galego”, segundo Cesáreo Sánchez. Terá lugar no Pazo de Cultura de Pontevedra e estará formado por 6 mesas redondas, abertas á interacción co público asistente.
O obxectivo da AELG é “facer un debate aberto sobre o estado actual e recente da poesía galega, unanimemente recoñecida pola súa grande valía literaria, mais que padece dunha certa invisibilidade social, o que fai máis necesario que nunca un Congreso que se converta nun punto de encontro onde reflexionar serena e abertamente arredor de todas as perspectivas vinculadas ao feito poético”.
Segundo Cesáreo Sánchez, presidente da AELG, “era necesario un monográfico para darlle unha visibilidade social máis ampla e tamén, dalgún xeito, reivindicar a poesía como pedra basilar do sistema literario galego, que ten un peso determinante”. É un dos poucos territorios, afirma o tamén poeta, “nos que se pode dicir que somos unha terra liberada, un lugar de normalidade cultural”.
Para Sánchez foron 40 anos “moi fructíferos” a pesar de que se foi dificultando a condición do poeta, pois “a precariedade laboral no mundo da cultura ten moito que ver na poesía”. Afortunadamente, na súa opinión, a poesía “sempre gozou dunha moi boísima saúde malia as dificultades para publicar, que continúan xeración tras xeración” e lembra as palabras de Antonio Gamoneda cando afirmou que a poesía galega é a máis importante dentro do Estado.
Ademais, nos últimos anos xurdiron proxectos especializados en poesía, como as editoriais Apiario ou Chan da Pólvora, que son -segundo o presidente da AELG- un “síntoma de saúde, xunto coa certa normalidade no resto das editoriais, con coleccións estables de poesía”.
O Congreso estará formado por 6 mesas redondas, que tratarán temas como a poesía galega de 1976 a 2016; o teatro e outras formas de comunicación do poético; interaccións poéticas: ensino, lingua, ciencia; traducións e diálogos con outros sistemas poéticos; 40 anos de poesía aos ollos da crítica; e innovación poética, trans-xénero, novas modalidades.”

Crónica videográfica da IX Xornada de Literatura de Tradición Oral: Remedios, prácticas e ritos curativos da medicina popular tradicional (I)

Acartelixxornlittradoral2016 IX Xornada de Literatura de Tradición Oral: Remedios, prácticas e ritos curativos da medicina popular tradicional, organizada pola AELG e a AS-PG, co apoio da Deputación de Lugo, tivo lugar o sábado 12 de novembro en Lugo.

Aquí pode verse a crónica videográfica completa, da que destacamos hoxe estas intervencións:

Intervención inicial da Presidencia da AELG, Cesáreo Sánchez:

Presentación da conferencia de María Moure Oteyza, por Antonio Reigosa:

Conferencia: Uso das plantas medicinais no Caurel: Tradición e Cultura Popular, por María Moure Oteyza:

A AELG prepara para 2017 un Congreso de Poesía Galega

ArtigoAELG Logo 2-2015 de Belén Bouzas en Sermos Galiza:
“A Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega (AELG) acordou na súa última xuntanza a realización dun Congreso de Poesía Galega no inicio do outono do vindeiro ano 2017, que terá lugar na cidade de Pontevedra. “É importante que os poetas e as poetas reivindiquemos o peso social da poesía no noso país”, afirma Cesáreo Sánchez.
Esta actividade responde á necesidade de facer unha revisión da poesía galega nos últimos 40 anos, xa que “desde a morte do ditador até hoxe xa pasaron corenta anos e pensamos que é o momento de reflexionar colectivamente, non só sobre o xa feito, senón tamén fundamentalmente coñecer e partillar cal é o momento actual da poesía e cales son os camiños do futuro que se poden intuír”, comenta en conversa para Sermos Galiza Cesáreo Sánchez, presidente da AELG. “Persoalmente creo que tamén é importante que os poetas e as poetas reivindiquemos o peso social que na realidade se ten no conxunto da actividade cultural do país, a que se ve e a que non se ve”, engade.
Mediante este congreso procúrase achegar un exame da situación actual da poesía e do peso desta no sistema literario e na sociedade galega porque “é importante visibilizar o que se está facendo e o feito ao longo destes últimos anos, así como pensar conxuntamente como vemos o futuro”, tendo en conta a relevante diversidade de propostas, achegas e temáticas que mostran as diferentes poéticas existentes, e tamén analizar colectivamente os retos para o futuro. “Será moi transversal, aberto ao traballo de todo o corpo asociativo da AELG, dos 430 asociados que ten”, engade Cesáreo Sánchez.
O Congreso de Poesía Galega decorrerá en Pontevedra por tratarse dunha “cidade con vocación literaria que sempre apoiou e acolleu as actividades da AELG e froito dese apoio tamén retornaremos aí a Pontevedra”. Polo de agora abrirase un tempo para que os membros da AELG acheguen as súas propostas para definir contidos, formato e tipoloxía do congreso. “Esta é a primeira pedra deste edificio que construiremos entre todos”, adianta o presidente da AELG.”

Feira do Libro de Bos Aires, capital Compostela

DesdeFeira Libro Bos Aires Compostela Sermos Galiza:
“Outro dos acontecementos literarios do ano é a Feira do Libro de Bos Aires, que terá como cidade convidada a Santiago de Compostela. A representación galega inclúe 25 escritores do país.
Manuel Rivas, Domingo Villar, Xavier Queipo, María Solar, Yolanda Castaño, Miguel Anxo Fernán-Vello, Miguel Anxo Murado, Pedro Feijoo, Ledicia Costas, Xaquín del Valle-Inclán, Diego Ameixeiras, Cesáreo Sánchez, Chus Pato, Xesús Alonso Montero, Víctor F. Freixanes, Ramón Villares, María Meijide, Xavier Alcalá, Luís G. Tosar, Elena Gallego, Clara Gayo, Antón Lopo, Benigno Campos, Ángel Carracedo e Jorge Mira participarán nas actividades programadas na capital arxentina para promover a nosa cultura neste espazo de intercambio entre os diferentes actores da industria editorial internacional.
A Feira Internacional do Libro (FIL) de Buenos Aires 2016, que se celebrará na cidade arxentina do 21 de abril ao 9 de maio, tamén acollerá a participación de editoriais e outros axentes da cadea de valor do libro, así como institucións como a propia Xunta de Galicia, o Consello da Cultura ou o Concello de Santiago, converténdose no grande escaparate da produción literaria galega actual. Durante tres semanas, Galicia será protagonista da axenda bonaerense con exposicións, charlas, espectáculos escénicos e proxeccións audiovisuais.”

Pontevedra: actos literarios destacados do Culturgal 2013 para o sábado 30 de novembro (ás 18:00 horas, presenza da AELG)

A Feira das Industrias Culturais, Culturgal 2013, prosegue este sábado 30 de novembro no Pazo da Cultura de Pontevedra, con horarios de 11:00 a 21:00 h. Deixamos aquí o programa: Culturgal 2013, dentro dos que destacamos os seguintes actos literarios para este segundo día:

Sábado, 30 de novembro
– 13:00 h. Presentación do libro-disco CoraSons (Kalandraka). Ás 20:00 h. terá lugar unha presentación ao vivo con varios dos seus autores.
– 13:30 h. Presentación do libro Contos no nicho (Urco Editora). Contará coa presenza de varios dos autores deste libro de relatos de terror.
– 16:30 h. Presentación do libro colectivo O Crânio de Castelao, de varios autores, e do poemario de Teresa Moure Eu violei o lobo feroz (Através Editora).
– 17:30 h. Presentación de O raposo e a mestra, de Manuel Rivas. No acto, o autor estará acmpañado por Cé Orquestra Pantasma.
– 17:45 h. Presentación de Novas de poesía. 17 poetas (Fundación Uxío Novoneyra).
– 18:00 h. Ferramentas on line para profesionais. Presentación do Portal das Palabras e da potencialidade informativa e didáctica da web da AELG. Dirixido a docentes, xornalistas e público interesado, no Salón de Actos do Pazo da Cultura. Por parte da AELG interveñen Cesáreo Sánchez e Mercedes Queixas.
– 18:15 h. Presentación da revista mensual Luzes, coa participación dalgúns dos seus promotores e colaboradores: Manuel Rivas, Xosé Manuel Pereiro, Iago Martínez, Belén Regueira, María Yáñez e Tati Mancebo.
– 19:00 h. Conversa con Berta Dávila, ao redor de O derradeiro libro de Emma Olsen, Premio Repsol Narrativa breve (Editorial Galaxia). Conduce a presentación a xornalista Teresa Cuíñas.
– 19:30 h. Conversa con Antón Riveiro Coello ao redor do libro Acordes naúfragos (Editorial Galaxia). Conduce a presentación a xornalista Teresa Cuíñas.
– 19:45 h. Concerto-presentación de O meu marabilloso sombreiro, de Suevia Sobral e Akiko Ishihara, publicado por Edicións do Cumio.
– 20:00 h. Conversa con Pedro Feijoo ao redor do libro A memoria da choiva (Xerais). Conduce a xornalista Teresa Cuíñas.
– 20:30 h. Conversa con Diego Ameixeiras ao redor do libro Matarte lentamente (Xerais). Conduce a xornalista Teresa Cuíñas.

Campaña de crowdfunding para Implícate! Noite de música e palabra solidaria, que terá lugar o 12 de xaneiro de 2014

Está xa na rede a campaña de crowdfunding para a celebración da edición de 2014 de Implícate! Noite de música e palabra solidaria, organizada por Implicadas no Desenvolvemento.

Data: Domingo, 12 de xaneiro de 2014. Ás 20:30 horas.
Lugar: Teatro Principal de Santiago de Compostela (Rúa Nova, 22).
Presentan: A poeta Yolanda Castaño e o actor Luís Tosar.
Organiza: A ONG galega Implicadas/os No Desenvolvemento.

Obxectivos do festival:
O obxectivo do Implícate! Noite de música e palabra solidaria, no que as/os artistas colaboran de xeito desinteresado, é facer un chamamento á solidariedade das galegas e galegos, unindo nesa noite a cultura galega e a solidariedade galega. O propósito principal deste evento é dar a coñecer o traballo desta organización de cooperación ao desenvolvemento, invitar ao público a ver o mundo con outros ollos, a reflexionar, e a cambiar o mundo, dende Galicia, dende a conciencia crítica e a acción clara. Igualmente, os cartos recadados con esta iniciativa destínanse integramente a financiar proxectos de cooperación para o desenvolvemento de Implicadas.
Esta iniciativa lévase a cabo dende o ano 2006 en colaboración co Concello de Santiago, co Teatro do Morcego e con outras organizacións e institucións galegas. Dende o 2007 celébrase sempre no Teatro Principal de Santiago de Compostela e conta coa colaboración desinteresada dos artistas así como dos presentadores do festival. Consulta un vídeo resumo do festival Implícate! no 2013.
Ao longo da noite do Implícate!, o público pode gozar das actuacións dos artistas galegos e coñecer a filosofía de traballo de Implicadas, o tipo de proxectos de cooperación ao desenvolvemento que está a levar a cabo en comunidades do Sur e as actividades de sensibilización e concienciación que realiza no ámbito galego.

Este ano o cartel do Implícate! Noite de música e palabra solidaria está formado por:
MÚSICA:
Najla Shami.
Doa.
Ataque Escampe.
DANZA
Druída Danza.
LITERATURA
Olga Novo.
Cesáreo Sánchez.
Elvira Riveiro.
Daniel Salgado.
TEATRO
Camila Bossa e Iolanda Muíños.
David Perdomo.

Cesáreo Sánchez: “A nossa relação reintegradora com a Lusofonia permitirá-nos não ficar como náufragos no mar da espanholidade”

Entrevista a Cesáreo Sánchez no Portal Galego da Língua:
“Recentemente a Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega (AELG) distinguiu a escritora portuguesa Lídia Jorge como Escritora Galega Universal. No Portal quigemos entrevistar o presidente desta instituição, Cesáreo Sánchez Iglesias, que muito amavelmente respondeu as nossas perguntas.
– Portal Galego da Língua (PGL): Este ano coubo à escritora portuguesa Lídia Jorge recolher o prémio a escritora galega universal, evento patrocinado pola AELG. Poderias relatar-nos a experiência e a interação que se suscitou com a autora?
– Cesáreo Sánchez (CS): Nomear uma escritora portuguesa escritora galega universal foi para nós oferecer um abraço fraterno e é assim que foi recebido por ela. Fôrom uns dias cheios de comunicação emocionada. Foi um presente a conversa com Lídia Jorge, escritora cultíssima e sensível. É uma carícia para a alma a sua inteligência cheia de ternura, com um sentido ético do trabalho do escritor e dos caminhos polos quais tem que andar toda a sociedade para ser justa, que dá alento. Pola minha, banda pudem partilhar com ela e com o seu companheiro Carlos, tempos onde pessoas como o Zeca Afonso, ou Pedro Tamen nos fôrom e são tão próximas. Ao fim e ao cabo, somos de gerações comprometidas com os nossos presentes e com as nossas terras. Somos da geração dos que pensam que «o povo é quem mas ordena».
Estamos especialmente felizes, eu e mais os colegas e colegas da AELG, porque o prémio a comovesse e a fizesse feliz, que pudesse partilhar connosco um dia de celebração literária, apesar da situação tão dura que estamos a viver no nosso idioma e na nossa cultura.
Para nós, como o foi para ela, revelou-se muito importante a dimensão mediática que o nosso reconhecimento tivo em Portugal, em todas as televisões e na imprensa escrita. Neste momento tão destrutivo para a cultura e a sociedade portuguesa, fôrom conscientes de que as escritoras e os escritores galegos estamos a caminhar com eles, a cantarmos com eles também o Grândola Vila Morena.
– PGL: No passado tem sido o grande autor angolano, Pepetela, o escritor que recolheu o galardão. Estão Angola e a Galiza unidos pola língua?
– CS: Para a AELG foi abrir aos nossos compatriotas uma janela à Lusofonia mais desconhecida. Os estudantes que estivérom no auditório da Universidade de Compostela a escuitar a sua palestra ou colóquio, acho que nunca o esquecerão, como não o esquecerei eu. Para mim, também foi importante conhecer os processos das línguas nacionais que há na  Angola e os debates que está a haver.
Evidentemente, estamos unidos pola mesma língua, que dá a luz a realidades tão diversas como a angolana, moçambicana ou brasileira. É um tesouro que temos e não de passado, mas de futuro para a nossa língua. A nossa capacidade de manter cada vez mas forte a nossa relação reintegradora com a Lusofonia permitirá-nos não ficar como náufragos no mar da espanholidade. Vai-nos a vida como idioma e como povo ter capacidade para desenvolver cada vez mais um reintegracionismo normalizador.
– PGL: É habitual e muito antigo o discurso da “irmandade” entre a Galiza, o Brasil, Portugal… são tempos para passar dos discursos às práticas?
– CS: Acho que só se trabalhamos em mudar as escassas relações com a cultura em português, esta realidade mudará, para o nosso bem. Pessoalmente, mantivem desde sempre uma relação enriquecedora com a cultura portuguesa, com os seus poetas (como Carlos de Oliveira), que são alicerce da minha obra. Quando presidia A Nosa Terra ou Edicións A Nosa Terra, nunca nos esquecemos de olhar para os irmãos do sul. Na atualidade, e desde que esta equipa diretiva está à frente da AELG, há uma secção da Lusofonia que coordena Carlos Quiroga e com que levamos adiante jornadas importantíssimas como Letras na Raia, onde escritoras e escritores galegos e portugueses, fundamentalmente os mais novos, partilhávamos conhecimento e relações pessoais.
Acho que este é o caminho, e foi determinante o apoio de Carlos: ele abriu-os todos as portas com o seu conhecimento das suas literaturas e a sua relação com todos os escritores da Angola, Moçambique ou o Brasil. Julgo que se fizo muito, tendo em conta os poucos meios de que dispomos hoje.
Ali onde tenhamos alguma responsabilidade cultural ou literária, é importante que a exerçamos pensando que o galego não acaba no Minho, que só é uma fronteira simbólica que colocárom e continuam a colocar para nos afastar de nós próprios e assim nos negar a nós mesmos como povo e idioma.
– PGL: Na atualidade, não existe uma grande interação entre literatos e literatas da Galiza com os seus homólogos brasileiros, portugueses, angolanos… Que medidas se poderiam tomar para paliar este défice?
– CS: Certamente, existem poucas relações pessoais ou diminuírom muitíssimo as que havia. Para mudar isso é que fizemos diversas jornadas e encontros como os que citei antes. Sempre me guiou o pensamento de que não podia haver menos relações na atualidade das que havia aquando a minha geração tinha amizades com Eugénio de Andrade, com Ramos Rosa, com Pedro Tamen ou com Viale Moutinho, entre outros. Ramos Rosa seguiu sempre a poesia dos mas novos na Galiza, adorava a poesia de Eusebio Lorenzo Baleirón, por citar um caso.
Acho que é responsabilidade de todos, cada um no seu âmbito de trabalho, manter uma relação mais intensa com os nossos homólogos na Galeguia.
À falta das inexistentes relações institucionais, são necessárias as relações no âmbito da universidade, nas organizações políticas e sociais, em todas as plataformas culturais que tenham possibilidade de relação. E, se se me permitir a nível pessoal, eu aconselho visitar Portugal como mínimo uma vez ao ano, para curarmos a alma de tanta espanholidade que nos abafa e quer colonizar.”

Viaxe até o Vietnam da man do escritor Cesáreo Sánchez e o seu Caderno de Mekong

Desde Sermos Galiza:
“Cando comecei a escrita do Caderno do Mekong fíxeno como gratitude a un pobo que me axudou a ter conciencia antiimperialista e concretala na realidade da miña nación”. Eis aquí a crónica.

“Ao atravesar o Rio Mekong no transbordador que xungue as dúas orelas dunha galla do grande rio e as súas augas barrosas, pensei en Marguerite Duras cando coñeceu o seu amante chinés que tiña, aínda os chineses teñen no mercado de Cholóm comercios de seda.
Aínda que as cicatrices no corpo desta terra son evidentes, é difícil maxinar que este paraíso terreal puidera soportar tanta dor e destrución. Cando viaxei pola fermosísima terra de Vietnam magoábame relembrar a guerra ao tempo que camiñaba o seu lizgairo corpo de cabaliño de mar que arrecende a branca flor de loto, onde cantan os paxaros cun tremente canto asubiado.
Andando a terra de Ho Chi Ming
Segundo fun avanzando no coñecemento desta terra fun coñecendo a figura de Ho Chi Ming e pareceume unha figura excepcional na súa humanidade, na súa intelixencia e no coñecemento da cultura do seu pobo. So así é posíbel que fose e sexa tan tan amado como aínda hoxe é. El soubo acrisolar a cultura e o pensamento do seu pobo, sabía da súa relixiosidade. Como poeta conmoveranme na miña mocidade os seus poemas do Diario do cárcere.
O revolucionario, o Xefe do Estado da Republica Democrática do Vietnam do Norte teñen ocultado a súa personalidade como poeta. Os seus poemas foron escritos nas cárceres de Chang Kai Shek, nos anos 1942-1943.
Foron escritos en ideogramas chineses. Morou nunha casa de madeira feita coa sabedoría dos labregos para tornar a calor tropical. Non quixo vivir no pazo presidencial e xantaba no comedor dos traballadores do ferrocarril. Morreu sen poder viaxar de retorno ao seu amado Sur unificado e independente, onde el nacera e de onde era o seu pai, un mandarín antiimperialista que loitou contra o colonialismo francés.
A única estatua que ollei ao longo de todo o Vietnam está na cidade que leva o seu nome. Está sentado compartindo a lectura dun libro con rapaces. Nos longos anos de guerra os nenos e nenas, a súa educación a súa seguridade, o seu futuro de liberdade foi a súa grande preocupación. Aprendeu da sabedoría dos anciáns e soubo ler e interpretar a alma colectiva do seu pobo. Os combatentes que tomaron Saigón, levaban nun tanque unha pancarta que dicía: Ti camiñas sempre connosco Tío Ho.
A morriña dos combatentes que non interesa aos EEUU
Moitos dos combatentes fixeron diarios, coma Ho Chi Min, que os militares dos EEUU lian buscando datos. O único que dicían era o moito que botaban de menos aos seus seres amados e o soño de retornar á súa aldea natal onde arrubiaban as doces cereixas e se espellaban nas augas enchoupadas os renovos de arroz antes de seren transplantados.
A enfermeira Dang Thuy Tram, conta no seu diario como traballaba nun hospital da xungla e como despois de sandar os feridos, daba aulas ás futuras enfermeiras. Magoábase polo seu amor non correspondido. O diario acaba cando o seu corazón mancado de amor ficou roto para sempre por unha bala dun soldado dos EEUU.
As diferenzas entre Norte e Sur
Moita é a diferenza entre o Norte e o Sur, na súa historia e na súa cultural. O Norte ten catro estacións, e o Sur só dúas: a seca e a das choivas. O Norte é herdeiro da cultura chinesa e o Sur da cultura Kemer, como a Camboxa. Xunguidos pola dor da guerra nas súas mais diversas e crueis formas.
Morreron cinco millóns de vietnamitas e fóronlles arroxadas máis bombas que en toda a II Guerra Mundial, aparte dos axente laranxa e do napalm. Loitaron ate a morte pola súa reunificación e súa independencia coma unha soa nación, coma un só pobo constituído por cincuenta e unha etnias, Nam, K´Dong, Kor, Ba Na, Bo Y, Cham, Cho Ro Cong, Co Lao, Gia Rai, Hoa, Khang… nas que a etnia Viet é maioritaria.
O seu patrimonio histórico foi destruído nun 75 %. Na ofensiva do Tet, tendo case que tomada a cidade imperial de Hue, en batalla feroz, abandonaronna para que a aviación deixara de destruír a cidade e con ela a memória histórica de Vietnam. Hoxe segue a ser restaurada, nas orelas do Rio do Perfume onde navegan os barcos con duas proas con cabezas de dragón.
A sabedoría das minorías étnicas
Respectándose sempre as minorías que aportaron tanta sabedoría coa súa loita de autodefensa nas aldeas. As tribos da montaña ou da xungla aportaron a utilización das técnicas de caza e de defensa das feras para se defender dos colonizadores que viñan da Francia (chegaron a ter guillotina móbil) e mais dos EEUU, xa con experiencia nas practicas xenocidas nas colonias da África e no exterminio das tribos dos indios, orixinarias da chamada América do Norte
Cando comecei a escrita do Caderno do Mekong fíxeno como gratitude a un pobo que me axudou a ter conciencia antiimperialista e concretala na realidade da miña nación. Cando os ollos deste viaxeiro foron da montaña ao mar, da fronteira de Laos á baia de Ha Long  ou do Rio Vermello ao rio Mekong, foron sentindo a alma heroica deste pobo.
Descendendo paralelamente ás grandes montañas de Truong Son, fronteira con Laos, por onde transcorría a ruta Ho Chi Ming, ollanse os eidos de arroz salferidos no acó e no acolá de pequenas tumbas familiares e de cemiterios construídos polo goberno de Vietnam ao longo de toda a guerra, para darlle sepultura aos combatentes mortos que, compañías especializadas do exercito regular do Fronte Nacional de Liberación, recuperaban das entrañas da xungla para os soterraren  nas súas aldeas natais e que os seus familiares puidesen irlle a ofrecer flores e as súas ofrendas.
Conmovéronme os pequenos cemiterios que conviven hoxe co canto dos labregos que traballan nos eidos de arroz, hoxe xa sen fusil ao lombo.
Un bocadiño de historia
A Primeira Guerra de Resistencia dirixida polo Viet Minh, e despois de vencer en Dien Vien Phu, acabou cos Acordos de Xenebra (1954) A disciplina de non violencia dos vietnamitas, entre os anos 1954 e 1959, custou moitas vidas polo incumprimento do exército invasor dos EEUU e os seus gobernos titeres de Bao Dai/Ngó Dina Diem, aniquilando poboación desarmada.
Foi prohibido falar de paz e de reunificación: Torturas e mortes seguiron á campaña ‘Denunciade os comunistas’ no que todo o que tiña relación directa ou indirecta co Viet Minh foi represariado con crueldade e era nomeado coma Viet Cong. Foi polo que o Sur, organizouse de novo na Segunda Guerra de Resistencia para se defenderen dos EEUU. Así, ex-viet min, patriotas, militantes do partido comunista de Vietnam, labregos da chaira e labregos das etnias das montañas, e combatentes da primeira guerra de resistencia, mobilizáronse e fuxiron aos bosques formando parte da Fronte de Liberación Nacional que nace a finais do ano 1960, no que a participación das mulleres combatentes é masiva.
Cando as escolas son semente de revolución
A economía, a defensa da cultura, a guerra, todo tivo unha dirección política. Facíase a revolución no ensino e na sanidade ao tempo que se facía a guerra. Facíase no Norte e facíase en zonas liberadas do Sur. Traballábase preparándose para a paz, implantando a reforma agraria, alfabetizando, construíndo a sociedade socialista do futuro. Todo o pobo vietnamita participou na guerra e todo o pobo vía no presente como era a construción da sociedade futura.
O FLN estruturouse para facer a loita político-militar,  e a el incorpóranse todas as tendencias políticas, relixións, sectas relixiosas, fraccións de clase , intelectuais , comerciantes, constituíndo órganos político-militares. Confluíron tres formas de exercito dentro do FLN. De feito asi implicaron a todo o pobo na guerra de independencia. Formáronse  nas aldeas de todas as etnias, na chaira, na montaña e na xungla Unidades de autodefensa, para que non se acercaran ás súas aldeas.
Os Grupos locais de guerrilla tiñan xa unha organización máis estábel e eran labregos de dia e partisanos de noite e  logo estaba o propiamente dito Exercito regular , que facía accións de envergadura cunha incorporación masiva de labregos e combatentes do Sur e do Norte. Crearon hospitais na xungla que movían con frecuencia de lugar.
Descentralizaron as escolas ás aldeas, descentralizaron a industria fora das cidades para que non puidera ser bombardeada. Descentralizouse a universidade que, en concreto a sanidade, tiña a súa actividade nos hospitais que estaban na xungla, onde operaban coa luz de xeradores que movían bicicletas.
Incorporouse á sanidade toda forma de medicina popular que practicaban as menciñeiras das etnias. Incorporáronse os seus métodos anticonceptivos na planificación sanitaria e familiar.
As mulleres, salvagarda da tradición e da cultura
É fermoso ver hoxe polas rúas de Hanoi e nos barrios mais populares de Saigón ( Cidade Ho Chi Min ), ás mulleres das mais diversas etnias belas e elegantes coas súas roupas tradicionais, cos seus tocados tamén a cores, aínda que é maioritario o Ao Dai, que é pantalón e un vestido longo ou túnica aberta dos dous lados.
As minorías étnicas que vivían na xungla e nas montañas das terras centrais de Vietnam e na  fronteira con Laos, son moi moi importantes para entender a historia de liberación do Vietnam. Aínda que eles so querían autodefenderense, e non atacaban a ninguén, súa colaboración cos combatentes foi total.
Eles foron tamén combatentes na súa autodefensa, tanta que o exercito norteamericano despois de os aniquilar todo o que puideron, cercándoos por fame, retirándolles o sal, matándolle os bufalos e queimándolles as colleitas que eran o seu sustento diario.
Onde o imperialismo meteu a man
O exercito dos EEUU construíu poboacións para os segregar, como tiñan feito coas tribos indias na Norteamerica. Leváronnos da montaña á chaira. Mais a cousa non lles funcionou, ate o punto de que as vilas-apartheid, estaban cheiñas de organizacións clandestinas, sobre de todo de mulleres, que conseguían desmobilizar aos soldados survietnamitas.
Querían segregar ás etnias das forzas organizadas da resistencia, separalas do FLN. Mais eles comezaron a protexer as súas poboacións con técnicas de caza dos M´non, cazadores de elefantes. So daban as claves para non caeren nas trampas aos combatentes, ao Viet Com.
O xeito de ser dos vietnamitas moito ten que ver coa súa relixiosidade. Sería longo de explicar. Os combatentes que mataban a soldados iankis en lexitima defensa,  buscaban logo a purificación e traballaban en contacto coa natureza.  O FNL, salvo a criminais evidentes, procuraba non matar aos soldados vietnamitas do Sur, ao fin e ao cabo irmaos.
A Sala do Réquiem do Museo dos crimes de guerra  de Cidade Ho Chi Min están expostos todos os recortes da prensa internacional que publicaba as evidencias do xenocidio e en especial a do estudante  pacifista Norman Morrison que se inmolou diante do Pentágono. Emociónanse ao falar deste xesto de solidariedade no momento importante no que aconteceu. Non era demagoxia cando Ho Chi Min dicía que se lembraba da dor das nais dos soldados iankis mortos, fillos da clase obreira .
A lingua do Vietnam: “cando falan, todo é canto”
A lingua de Vietnam foille dada grafía romanizada polos cregos cristiáns franceses, coa perda de parte da súa tradición. Ás etnias ás súas linguas só orais foilles dada escrita. Aquí víase a lucidez de Ho Chi Ming. Cando falan, todo é canto. Conmove poder escoitar á poeta  Nguyen Bao Chan, filla dun combatente do Vietcong, cando lee o poema ás maos do seu pai morto, cando a protexía dos bombardeos sendo meniña.
O Idioma é tan fermoso como escoitar tocar o doce monocordio, o Dan Bau, coa súa única corda, e o seu longo laio emocionado ou o repenicar das gotas da chuvia do monzón nos leves impermeábeis, cada dia á mesma hora baixo a mesma luz. Escoitar a chuvia na súa intensidade, auga fértil na súa teimuda mansedume onde xogan hoxe os nenos coas súas bicicletas, nas rúas feitas arrollada.
Gardo de Vietnam os seus amenceres onde os mais vellos fan a danza  para recibir á maña. É terra de poetas. Gardo as imaxes das gallas do delta do Mekong ao navegar os seus mangles.
Remeiras que reman cos pés e sorrín con sorriso de seda leváronme ao Templo do Perfume. Escoitar ao silencio nos anoiteceres na baia de Ha Long, onde os deuses nacen e gardan os soños dos humanos.
A da Galiza e a do Viet Nam, badeiras irmás
Sentir claustrofobia estarrecedora na galerias de Cu Chi, onde as combatentes daban a luz e entregaban os seus fillos nas aldeas aos familiares e con quen non sempre volvian a se reencontar con eles, xa de rapaces.
Traio comigo a camisa de seda que un obradoiro de rapazas mancadas polo axente laranxa, confeccionou para min e que gardo para estrear cando acabe de escribir e publique o meu Caderno do Mekong.
Vietnam: Paraiso, Terra de dor  e ledicia, irmá da patria miña que foi liberada para dar ao ser humano exemplo de dignidade porque, como deixou escrito o amado Novoneyra: a forza do amor do pobo vietnamita pola súa patria non foi inútil.
Levei comigo o seu poema Vietnam Canto e tróuxenlle ao seu fillo Uxío Novoneyra, a bandeira heroica do Viet Nam, vermella coas súa estrela dourada de cinco puntas, irmá da estrela vermella que tingue a bandeira da miña patria que algún día será terra liberada.”

O programa Diario Cultural da Radio Galega comeza a serie de emisións poéticas De Cantares hoxe. Os Cantares Gallegos de Rosalía de Castro no século XXI

Desde o Diario Cultural da Radio Galega:
“A iniciativa enmárcase na xenealoxía do literario e do seu carácter de palimpsesto no que tempos e voces conflúen, escriben e reescriben na consciencia do seu propio eco. De Cantares hoxe. Os Cantares Gallegos de Rosalía de Castro no século XXI subliña a vixencia da voz poética de Rosalía de Castro e a capacidade que a súa obra ten de seguir a xerar diálogos. O proxecto ademais pretende contribuír á conformación dun arquivo poético sonoro no que o poema, a súa dicción, adquira a relevancia que a grafía adquire no texto escrito.
De Cantares hoxe. Os Cantares Gallegos de Rosalía de Castro no século XXI procura os acentos da obra de Rosalía de Castro na dicción e na escrita contemporánea. O proxecto concrétase na reescrita dos poemas de Cantares Gallegos, unha interacción poética que nada ten de submisión a un texto dado nin de tradución dun noutro, senón de exercicio de libre creación a partir dun poema de Rosalía de Castro.
O rexistro sonoro dos textos contemporáneos lidos polos seus autores e autoras emitirase xunto co poema de Rosalía de Castro do que parte nunha serie de espazos poéticos que se alongarán nos meses vindeiros nos distintos programas da radio pública.
Cesáreo Sánchez, Luz Pozo Garza, Xulio Valcárcel, María Xosé Queizán, Arturo Casas, Manuel Forcadela, Oriana Méndez, Marilar Aleixandre, Miguel Anxo Murado, Luís González Tosar, Elvira Riveiro, Claudio Rodríguez Fer, Marica Campo, Helena Villar, Xosé María Álvarez Cáccamo, Claudio Pato, Gonzalo Hermo, Miro Villar, Anxo Angueira, Xavier Queipo, Eva Veiga, Marta Dacosta, María do Cebreiro, Manuel Darriba, Estíbaliz Espinosa, Yolanda Castaño, Marga Romero, Olalla Cociña e Susana Sánchez Arins son algúns dos autores e autoras que participan no proxecto que se desenvolverá nos meses vindeiros.
A Radio Galega quere contribuír así á divulgación da obra de Rosalía de Castro, sumarse á conmemoración do 150 aniversario da edición de Cantares Gallegos e propiciar ao tempo un diálogo interxeracional entre a obra da escritora e as poéticas que conforman o corpus contemporáneo da poesía. Con estes obxectivos presenta o proxecto De Cantares hoxe. Os Cantares Gallegos de Rosalía de Castro no século XXI promovido polo Diario Cultural. Unha serie de emisións radiofónicas nas que os poemas de Cantares Gallegos en diálogo coas poéticas do século XXI son recreados por autores e autoras contemporáneos.”