Justo Beramendi: “As Irmandades da Fala modificaron a dinámica política galega”

Entrevista de Daniel Salgado a Justo Beramendi en Sermos Galiza:
Repensar Galicia. As Irmandades da Fala é o título do volume colectivo, coordinado por Uxío-Breogán Diéguez, Carme Fernández, Pilar García Negro, Xosé Manuel González Reboredo e Justo Beramendi que recolle as achegas ao simposio do mesmo nome organizado en novembro de 2016 polo Museo do Pobo Galego, a revista Murguía, o Grupo de Investigación Lingüística e Literaria Galega (ILLA) coa colaboración da Xunta.
Sermos Galiza disponibiliza agora os vídeos que rexistraron as intervencións nas xornadas. O historiador Justo Beramendi (Madrid, 1941) explica con concisión o papel fundamental das Irmandades da Fala para a Galiza contemporánea.
– Daniel Salgado (DS): Cal é a importancia histórica das Irmandades da Fala?
– Justo Beramendi (JB): É altísima. Por suposto foron moi importantes para a articulación do galeguismo político. E para o salto do rexionalismo a un nacionalismo pleno e moderno. Ademais, contribuíron a que se xerase en Galiza un espazo sociopolítico diferenciado e a apontoar un segundo Rexurdimento, coa consolidación da lingua e a literatura galegas.
– DS: A súa influencia excedeu o campo galeguista?
– JB: Aínda que o desenvolvemento do nacionalismo foi lento, ou non tan vizoso coma o vasco ou o catalán, aquí foi decisivo para a historia de Galiza. As Irmandades modificaron cualitativamente a dinámica política galega. Sen elas non se entende, por exemplo, a aprobación do Estatuto na II República. (…)
– DS: Que falta por saber das Irmandades?
– JB: En historia nunca se acaba, aínda que coas Irmandades eu creo que xa está cuberto o 80% do terreo. O que falta son cousas menores. Pero outra cousa é que este traballo chegue á xente.”

A Coruña: mesa Como sería un mundo gobernado por mulleres?

O luns 27 de novembro, ás 20:00 horas, no Centro Ágora da Coruña (Lugar da Gramela, 17), terá lugar a mesa Como sería un mundo gobernado por mulleres? Por Min mesma. Mulleres pioneiras, con Pilar García Negro, Andrea Jamardo, Eva Vieites e Silvia Seixas.
O aforo é limitado. Para asistir, enviar un mail a clasicosnunhahora@gmail.com
* Entre os asistentes sortearase un lote de libros da colección Mulleres Bravas da Nosa Historia, de Urco Editora, e dúas entradas para a estrea de Casa de Bonecas da compañía Clásicos Nunha Hora o vindeiro 30 de novembro ás 20h no Ágora. Colaboran co evento Asociación Veciñal Agra do Orzán, Livraría Suévia e Suma Ágora.

Pilar García Negro: “A soberanía é antídoto contra a globalización”

Entrevista a Pilar García Negro en Ideas.gal:
“(…) – Ideas.gal (I): Que perspectiva tes sobre a Galiza no mundo? Con que espazos e culturas debería profundar a súa relación?
– Pilar García Negro (PGN): Continúa dándose un fenómeno curioso e ben sintomático da nosa historia de dependencia e, mesmo, da nosa psicoloxía colectiva: para que algo se valore na Galiza ha de pasar a “reválida” española ou occidental. Inclusive, chega a glorificarse o bons que somos cando emigramos e as grandes obras que facemos polo mundo adiante cando nos deixan… Este pensamento aniquila calquer análise que parta de nós mesmos, dos porqués deste “progreso” exterior, da noción terríbel de que viñemos a este mundo para facer medrar a economía e/ou a cultura doutras sociedades. Bloquea o mínimo realismo en virtude do cal deberíamos esmerarnos en que as nosas enerxías, coñecementos, preparación técnico-intelectual… onde primeiro deberían reverter é en nós mesmos, na idea e na práctica de que merecemos viver e traballar na nosa terra. A posibilidade de que a Galiza “pinte” algo no mundo contémploa desde a propria Galiza, a súa especificidade, a súa lingua, para alén da consabida gastronomía ou de éxitos deportivos. Continúa sendo vital unha bilateralidade económica e cultural con Portugal e con outros países de lingua portuguesa, mais isto, claro é, depende por igual da Galiza e deles… O aprendizado doutros idiomas -nomeadamente, do inglés, macrometonimia do aprendizado de “linguas”- nunca debera servir para aumentar aínda máis a exclusión-desuso do galego. (…)
– I: Cal é a túa visión sobre a lingua e a cultura galegas? Para onde consideras que deberíamos camiñar colectivamente?
– PGN: Tamén está respondida en parte. Admírame que, a pesar da posición oficial española e autonómica, como xa dixen, ao servizo do desaparecemento da lingua galega e da disolución-españolización da nosa cultura, hai moitas iniciativas de base, con escaso ou nulo financiamento público ou privado, que non só subsisten senón que teñen ansia por medraren e familiarizaren o público galego coa cultura histórica e coa cultura actual. Coido que sería bon máis coordenación e máis espírito colectivo; igualmente, un sentido de ir consolidando, sedimentando, obras, creadores, participantes e espectadores. A radio e a televisións públicas galegas, pagas por todos nós -e con obrigas estatutarias, fundacionais, ben claras a respeito do cultivo e divulgación da “identidade” galega- precisan a esta altura unha reviravolta total: deixar de seren servas dunha castelanización ignominiosa, ao servizo non da disolución da diglosia senón do seu incremento e naturalización, servas tamén dunha constante “diglosia” cultural onde a duras penas se exhibe algo que teña a ver co retrato digno, libre e plural de nós. E, por certo, convido a quen isto ler a que perda uns minutos do seu tempo a pensar no que sería de nós, colectivamente, se non existiren organizacións cívicas e culturais como a Asociación Socio-Pedagóxica Galega, a Mesa pola Normalización Lingüística, a Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega, meios de comunicación xeral en galego, o sindicalismo nacionalista ou o nacionalismo politicamente organizado como tal, sen dependencias nen intrusións estatais. Dígoo con coñecemento de causa (persoal, biográfico), lembrando tempos vividos en que utilizar o galego nun acto público (sindical, asemblea universitaria, acto público en xeral…) era recebido, por parte da esquerda españolista con berros de “¡Unidad, unidad!” [sic], por se non abondase co ferreño labor destrutor da dereita idem e de todos os aparatos represivos do Estado. Saber, por tanto, de onde vimos, non é exercicio de estéril nostalxia ou recordación da dureza das circunstancias: é simplesmente ponderar debidamente o valor do construído en termos nacionais, dalo a coñecer como principio irrenunciábel da maioría de idade política, social e cultural. Todo o expresado para a lingua debera valer asemade para autonomizar ao máximo a cultura de noso: canto e valioso teatro de autores-as galegos está aínda por coñecer e representar?; cantos compositores e intérpretes da música galega en todos os seus ramos?; o mesmo pode predicarse-perguntarse das artes plásticas, do audiovisual e de tanta creación cultural que ha de levar unha vida de formiga pendente da bota esmagante dunhas institucións e duns meios de comunicación españolizados e soberbos na súa autocracia e programación. A lingua galega e a cultura galega, en fin, son afortunadamente moito máis do que ese residuo marxinal, costumista, pseudofolklórico (neopintoresquista) e limitante que dela se propaga. Ora ben, os primeiros en sabérmolo deberemos ser os que tal pensamos e aspiramos a unha mudanza enteira neste terreo… (…)”

Feira do Libro da Coruña: actividades literarias destacadas do sábado 5 e domingo 6

O sábado 5 de agosto continúa a Feira do Libro da Coruña (nos Xardíns de Méndez Núñez, s/n.), organizada pola Federación de Librarías de Galicia, con horarios de 11:00 a 14:30 h. e de 18:00 a 22:00 h., cos seguintes actos literarios destacados dentro do seu programa para estes días:

Sábado 5
19:45 h. Miguel Alonso presenta O caso Quintana, publicado por Belagua.
20:00 h. Clara Torres e Marcos Viso asinan Os días lebre, publicado por Kalandraka, na caseta da Libraría Cartabón.
20:30 h. Salvador Rodríguez presenta Historias de galegos extraordinarios, publicado por Belagua.

Domingo 6
19:45 h. Presentación de Anatomía da lingua (Lingua de amar, lingua de amor), de Antón Cortizas. Terá lugar un recital e charla do autor, acompañado polo ilustrador Leandro Lamas.
20:00 h. Raquel Queizás: “A galiña azul de Carlos Casares, no Xardín dos Libros.
21:15 h. Presentación de Himno galego: unha historia parlamentar (inconclusa), de Pilar García Negro, publicado por Fundación Galiza Sempre e a Federación Galiza Cultura. No acto, a autora estará acompañada por Francisco Jorquera.

Carlos Callón atopa máis evidencias da diversidade sexual no trobadorismo galego

Desde Sermos Galiza:
“(…) “A diversidade afectiva e sexual non é cousa do século XXI. E unha das liñas da afectividade humana, que é a homosexualidade, tamén está presente no noso trobadorismo”, afirma Carlos Callón, que presentou a súa tese de doutoramento o pasado 21 de xullo na Universidade da Coruña, co título de “As relacións sexoafectivas intermasculinas e interfemininas no trobadorismo galego”, e dirixida por Pilar García Negro e Manuel Ferreiro.
Logo das súas achegas publicadas no libro Amigos e sodomitas (Sotelo Blanco, 2011), Callón vai máis alá e amplía e mesmo corrixe algúns datos. “O que corrixín é relativo ao lesbianismo. Hai moito máis do que nese libro chegara a analizar. Por exemplo, non me decatara dunha cantiga de amiga”, explica.
Estes achados non só teñen trascendencia para o trobadorismo galego, senón tamén para o europeo, e tamén “desde unha perspectiva literaria, desde unha perspectiva da historia da sexualidade, e desde unha perspectiva antropolóxica”, segundo a súa opinión. “Non só é unha achega importante a nivel do trobadorismo senón para coñecermos mellor a historia da propia humanidade”, defende. “Por exemplo, na Península Ibérica -até onde eu coñezo, porque igual que eu encontrei isto, poden aparecer no futuro outras cousas- que se fale da prostitución homosexual na Península Ibérica é información que só nos achega o trobadorismo galego. A opción do lesbianismo, cando hai poucos anos saía unha antoloxía nos Estados Unidos sobre textos lésbicos na historia da literatura, e non aparecía nada na Idade Media, e na actualidade non só sabemos que hai textos, senón que a metade dos que coñecemos están en galego”.
O investigador combate a idea de que a Baixa Idade Media era unha sociedade moito máis pechada do que hoxe cremos: “Á xente o que se lle vén á cabeza cando pensa nisto é un par de persoas con leña seca debaixo dos pés á que lle van prender lume, pero vemos que a realidade é moito máis diversa e que a historia sempre a contan os vencedores”. E vai máis alá: “Sabemos que houbo unha deliberada adulteración das fontes históricas, que fai que haxa elementos dos que temos pouca información, pero o trobadorismo galego é moi especial, porque non nos ofrece un testemuño relixioso da realidade, senón dunha perspectiva laica, e iso ofrece unha visión moito máis poliédrica da diversidade afectivo-sexual”.”