Justo Beramendi: “As Irmandades da Fala modificaron a dinámica política galega”

Entrevista de Daniel Salgado a Justo Beramendi en Sermos Galiza:
Repensar Galicia. As Irmandades da Fala é o título do volume colectivo, coordinado por Uxío-Breogán Diéguez, Carme Fernández, Pilar García Negro, Xosé Manuel González Reboredo e Justo Beramendi que recolle as achegas ao simposio do mesmo nome organizado en novembro de 2016 polo Museo do Pobo Galego, a revista Murguía, o Grupo de Investigación Lingüística e Literaria Galega (ILLA) coa colaboración da Xunta.
Sermos Galiza disponibiliza agora os vídeos que rexistraron as intervencións nas xornadas. O historiador Justo Beramendi (Madrid, 1941) explica con concisión o papel fundamental das Irmandades da Fala para a Galiza contemporánea.
– Daniel Salgado (DS): Cal é a importancia histórica das Irmandades da Fala?
– Justo Beramendi (JB): É altísima. Por suposto foron moi importantes para a articulación do galeguismo político. E para o salto do rexionalismo a un nacionalismo pleno e moderno. Ademais, contribuíron a que se xerase en Galiza un espazo sociopolítico diferenciado e a apontoar un segundo Rexurdimento, coa consolidación da lingua e a literatura galegas.
– DS: A súa influencia excedeu o campo galeguista?
– JB: Aínda que o desenvolvemento do nacionalismo foi lento, ou non tan vizoso coma o vasco ou o catalán, aquí foi decisivo para a historia de Galiza. As Irmandades modificaron cualitativamente a dinámica política galega. Sen elas non se entende, por exemplo, a aprobación do Estatuto na II República. (…)
– DS: Que falta por saber das Irmandades?
– JB: En historia nunca se acaba, aínda que coas Irmandades eu creo que xa está cuberto o 80% do terreo. O que falta son cousas menores. Pero outra cousa é que este traballo chegue á xente.”

Comunicado da AELG sobre a non asistencia da Xunta a catro Feiras internacionais do libro

Cremos que é unha decisión que debería ser responsabelmente reconsiderada. Unha feira internacional é a representación dunha cultura, a representación institucional dun país que ten institucións culturais propias, isto é do que se fai deixación. Abandónase, de facto, dar visibilidade exterior á literatura galega e renúnciase á súa internacionalización, o que nace de seu canda o seu propio proceso creativo.
Cremos que decisións tan importantes como estas, nas que está en xogo a imaxe exterior da cultura de todo un pobo, teñen que ser acordadas cos sectores que intervimos no proceso de creación. Sectores que son estratéxicos, cultural e economicamente, como ficou desenvolvido na vixente Lei do libro.
Só se pon en pé unha cultura con acordos, con suma de esforzos. Con esta decisión ficamos coa mensaxe de: “ou se fai como eu digo ou non se fai”, mais entendemos que as relacións teñen que ser fluídas e nadas como consecuencia dun mínimo de acordos con todos os sectores, de consensos creadores.
Á AELG ninguén lle consultou a súa opinión antes da toma dunha decisión de consecuencias tan graves como esta. Tampouco sobre os criterios de representación e participación das escritoras e escritores. Mais dixemos a nosa opinión sobre as feiras internacionais na Mesa do Libro á que fomos convocados recentemente, e na que nada desta posibilidade se falou. Ninguén imaxinaba que isto podía pasar, o que produce no sector máxima perplexidade e desconfianza.
Desde a AELG sempre nos pronunciamos a favor de que as delegacións asistentes ás feiras tiñan que ser o máis representativas, segundo criterios literarios, e do peso das obras de todos os xéneros sen exclusión. As Escritoras e Escritores galegos represéntanse a si mesmos e ás súas editoras, aos seus deseñadores, ilustradoras e maquetadores que fan do libro un obxecto marabilloso de arte. Fanse contactos, posibilítanse traducións, etc. É por iso que os criterios non poden ser nunca extraliterarios.
É determinante para a visibilidade dun país no mundo que sexa coñecido pola súa cultura nestes grandes escaparates internacionais que son as feiras do libro, polas que pasan millóns e millóns de persoas con interese cultural biodiverso, mesmo líderes de opinión nas culturas dos seus países e cos que é necesario contactar.
Unha cultura, sobre todo nestes tempos, é coñecida a través dos libros que escriben os seus Escritores e Escritoras, das entrevistas nos medios, das palestras que dan nestes lugares de privilexio, da calidade da iconografia que mostran os seus deseñadores, da capacidade expansiva da tradución.
Todo isto determina a visibilidade e mesmo a viabilidade económica da industria editorial, polos contactos que alí nacen, pois, mentres é visibilizada a cultura, os editores teñen que vender libros, dereitos de edición, comprar dereitos, etc.
As cámaras de comercio teñen que apoiar a industria editorial tamén, e non só o sector do automóbil, do mobiliario ou da exportación do granito. Mais quen ten que tomar decisións estratéxicas en positivo de política cultural é a Administración cultural que forma parte do goberno da Xunta.

A Xunta renuncia a catro das cinco feiras internacionais do libro en que participaba

Artigo de Daniel Salgado en Sermos Galiza (foto da Feira de Boloña):
“O Goberno galego cancela a súa presenza en catro das cinco feiras internacionais do libro en que viña participando. Así o publicou nunha resolución asinada polo secretario xeral técnico da Consellaría de Cultura, Educación e Ordenación Universitaria Jesús Oitavén o pasado 29 de decembro.
O documento expón que a Xunta de Galiza non licitará os catro dos cinco “lotes” destinados á “organización dos actos que vai desenvolver a Consellaría nas feiras do libro internacionais que terán lugar no ano 2018” por 157.024 euros. A presenza institucional só se manterá na Feira Internacional do Libro de Bos Aires.
Nin a Feira do Libro para Cativos de Boloña -considerada a máis importante no que respecta ao libro infantil e xuvenil, en que a industria editorial galega é potente-, nin a de Barcelona, nin a de Frankfurt, nin a de Guadalajara (México) contarán co habitual posto da Xunta. A Administración suspende in media res o proceso iniciado o 28 de setembro do pasado ano e acusa “dun crecente desinterese” os axentes implicados nos certames, “fundamentalmente do sector editorial”.
Desde a Asociación Galega de Editoras (AGE), que agrupa empresas produtoras de máis do 90% dos libros que se publican en Galiza, cualifican de “falsidade” a argumentación da Xunta. “É unha vella historia”, explica o seu presidente, Xosé Ballesteros, en declaracións a Sermos Galiza, “hai tempo que lle manifestamos á Xunta que non estabamos de acordo co sistema de presenza institucional nas feiras”. De feito, o 19 de decembro -dez días antes da inesperada resolución gobernamental-, remitían unha carta ao secretario xeral de Cultura, Anxo Lorenzo, en que expuñan as súas razóns.
“A presenza e a participación activa nestas feiras ten importancia para o sector do libro galego, e consideramos que a AGE non pode continuar a ser un invitado máis no stand de Galiza”, sinalaban, “producimos máis de 90% dos libros que se publican no país, afrontamos os custos de manter o sector do libro galego vivo, mais somos espectadores do agravio comparativo”. Lamentan que “outras micro empresas”, adoito que nin sequera publican en galego, “ocupan o mesmo espazo que calquera das que máis publica no país”.
Tampouco comparten os editores que “persoas alleas ao sector, que non coñecen a súa realidade nin a do mercado internacional do libro” xestionen e atendan o stand da Xunta. “Dificilmente poden realizar o labor que o libro galego precisa neses foros tan competitivos, malia a súa amabilidade cara ao público asistente”, engadían.
A misiva da Asociación de Editores solicitaba á Secretaría Xeral de Cultura “procurar vías de colaboración que dean contas dos intereses institucionais e profesionais. Trataríase de sumar esforzos públicos e privados a fin de acudir ás feiras internacionais cun espazo colectivo compartido, ou con varios espazos contiguos, que permitan mostrar o mellor da escrita e da ilustración galega e o máis salientable da industria editorial galega, ao resto do mundo”.
Nesa mesma comunicación, que constataba a falta de interese da Xunta por atender ao diálogo sobre as súas consideracións, as empresas editoras anunciaban que asistirán á Feira do Libro para Cativos de Boloña cun posto propio, en que se “mostrarán as novidades das empresas asociadas que o desexen, desenvolveranse actividades profesionais e estará atendido e xestionado pola secretaria técnica da AGE”. E expresaban a súa intención de “valorar en cada momento as formas de participar ou non no resto das feiras internacionais programadas”.
A resposta de Cultura foi anular a súa presenza en Boloña, Barcelona, Frankfurt e Guadalajara. Só estará en Bos Aires, coa xustificación de alí existir “unha importante colectividade galega que recomenda continuar aproveitando este evento para fomentar e promover a cultura galega”.
A lei do libro e da lectura 17/2006 afirma que “a Xunta fomentará a asistencia das empresas galegas do sector do libro e dos creadores e creadoras a feiras ou exposicións que se desenvolvan fóra do seu ámbito territorial, incluídos os certames internacionais, sempre que estes teñan interese para a comercialización ou difusión das publicacións ou servizos de empresas, ou sexan de interese para o país”. A Consellaría de Cultura bórrase agora do medio e deixa o labor en mans do Instituto Galego de Promoción Económica (Igape) e das cámaras de comercio.”

Premios Fervenzas Literarias para Os mellores libros do 2017

DesdeFervenzas Literarias 2015 Fervenzas Literarias:
“Tras pechar o día 14 de xaneiro o prazo de votacións temos, un ano máis, os resultados onde as lectoras e os lectores de Fervenzas Literarias decidiron o que ao seu xuízo foi o mellor do 2017. En total, este ano recibimos 522 enquisas válidas.
Queremos agradecervos a todas e a todos as once edicións nas que levades escollendo, a través dos vosos votos, os mellores libros do ano.
Desde Fervenzas Literarias queremos recoñecer a vosa participación e o voso interese en colaborar para formar estes listados de libros. Moitísimas grazas, xa que sen ese tempo que dedicades en votar sería totalmente imposible este traballo.
E agora os resultados… Os nosos parabéns aos premiados e premiadas!!!

– Mellor libro de narrativa para A nena do abrigo de astracán, de Xabier P. DoCampo.
– Mellor libro de poesía para Lumes, de Ismael Ramos.
– Mellor libro de ensaio/investigación para Rosalía de Castro. Cantos de independencia e liberdade, de María Xesús Lama.
– Mellor libro de teatro para Suite Artabria, de Manuel Lourenzo.
– Mellor álbum de banda deseñada para O bichero VII. De punta a chicote, de Luís Davila.
– Mellor libro traducido para público adulto para Thérèse Raquin, de Émile Zola, traducido por Isabel Soto.
– Mellor libro de literatura xuvenil para Os nenos da varíola, de María Solar.
– Mellor libro de literatura infantil para A señorita Bubble, de Ledicia Costas.
– Mellor libro traducido de literatura infantil e xuvenil para Pippi Mediaslongas, de Astrid Lindgren, traducido por David A. Álvarez.
– Autor do ano para Ismael Ramos.
– Ilustrador do ano para Víctor Rivas.
– Mellor capa de libro para adultos para Luns, de Eli Ríos.
– Mellor capa de libro de literatura infantil e xuvenil para A señorita Bubble, de Ledicia Costas, feita por Andrés Meixide.
– Mellor editorial do ano para Galaxia.
– Mellor crítico/a literario/a para Armando Requeixo.
– O mellor acontecido para Culturgal 2017.
– O peor acontecido para a política lingüística do goberno da Xunta de Galicia.
– Mellor Libraría para Cartabón.
– Mellor medio de comunicación para Sermos Galiza.
– Mellor blog/web literaria para Caderno da crítica, de Ramón Nicolás.”

O sector do libro galego reclama á Xunta un verdadeiro plan de fomento da lectura

NOTA DE PRENSA CONXUNTA DE

  • Asociación Galega de Editoras (AGE)
  • Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega (AELG)
  • Federación de Librarías de Galicia (FLG)

O sector do libro galego reclama á Xunta un verdadeiro plan de fomento da lectura

  • As tres asociacións realizamos hoxe unha intervención conxunta na reunión do Consello Asesor do Libro convocado pola Xunta de Galicia

(Santiago de Compostela, venres 15 de decembro de 2017)  A Asociación Galega de Editoras, a Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega e a Federación de Librarías de Galicia fixemos hoxe un chamamento conxunto á Xunta de Galicia, durante a reunión do Consello Asesor do Libro.

Os tres colectivos celebramos que por fin se convoque este Consello Asesor do Libro ao tempo que solicitamos que deste órgano saia, primeiro, unha diagnose da situación actual do sector do libro e da lectura en galego; en segundo lugar, que sexa un verdadeiro, real e efectivo Plan de Fomento da Lectura de Galicia e da lectura en galego, e que as decisións que o Consello adopte sexan vinculantes.

Ese Plan real de Fomento da Lectura debe pasar inescusablemente por recuperar a dotación económica das Bibliotecas públicas, por un apoio efectivo á internacionalización en diálogo continuo co noso sector, polo apoio ás librarías que resisten na defensa da nosa cultura ademais do apoio ás creadoras e creadores e, entre outros aspectos, pola activación dunha potente campaña de promoción lectora, que involucre a amplos sectores e referentes sociais.

As contas da cultura 2018: Lingua e libros

Desde Cultura Galega:
“(…) Libro e bibliotecas: Máis apoio aos arquivos e menos axudas directas ao sector editorial marcarán a política en 2018
Cun incremento de preto do 30%, os arquivos son os máis beneficiados no incremento de fondos no programa de Bibliotecas, Arquivos e Museos dos Orzamentos da Xunta para 2018. Fronte a isto, o dencenso no apoio ao sector editorial e o movemento de fondos para sufragar as feiras do libro preséntanse como as cuestión máis destacadas deste ámbito. En xeral os fondos do programa Bibliotecas, Arquivos, Museos e equipamentos culturais acadan un incremento de máis de 700.000 euros (un 3,7%) e chegan ao 18.836.988. Para alén dos 300.000 euros que medran os gastos de persoal, a partida xenérica para “Promoción da lectura e do libro” é a que ve un incremento máis destacado, dun 26%, a sumar 60.000 euros e chegar aos 223.000.
Menos apoio directo
Malia ao crecemento do programa, a industria editorial ve reducidas as partidas que lle achegan un apoio económico máis directo nos orzamentos de 2018. Deste xeito, o soporte á edición do libro en galego suma 30.000 euros e chega aos 178.460 euros, o que non supón unha mellora destacada logo dos 200.000 que perdera este apartado no pasado ano. A esta partida súmanse as continuístas de “Apoio á promoción, produción e edición do libro en galego” que mantén os seus 210.000 euros e, xa no programa de Fomento da Lingua, a de “Subvencións a empresas editoras para proxectos en lingua galega”, que tamén segue a contar con 170.000. Os cartos destinados a lotes fundacionais e adquisición de fondos bibliográficos continúan nos 425.000 euros e non recuperan os 35.000 que perderan no pasado ano. O recorte máis destacado é a redución dun 50% dos fondos que xestionan os concellos para “adquisición de novidades editoriais en galego”, que fican con 200.000 euros logo da súa estrea o pasado ano. En conxunto, a suma destas partidas supón 1.183.460 euros de apoio para o sector este ano, 170.000 euros menos que o anterior, o que supón un bo recorte logo do incremento de 64.400 que viran estas liñas no pasado exercicio. (…)
Bibliotecas
Tamén as bibliotecas recibirán mais fondo neste exercicio. A suba de 206.000, un 15% máis, deixa estes centros con 1.344.940 euros de fondos en diferentes apartados. Semella que son as achegas a entes locais para investimentos nestes centros os que absorben principalmente este crecemento, xa que pasan de 197.000 a 350.000 euros. Canda a isto, a creación dunha nova partida de Axudas á Dinamización Bibliotecaria e Cultural para Bibliotecas Municipais, dotada con 195.000 euros, aparece como a máis beneficiada no reparto e semella apontoar a aposta, xa iniciada no anterior exercicio, de dotar de maior músculo a administración local para xestionar estas entidades. Fronte a estes, outros apartados verifican transvases orzamentarios importantes. Así, dos fondos para actividades culturais de animación perden 142.000 euros e fican con só 98.000 euros, aínda que cabe pensar que serán os concellos os que cubrirán, coa nova partida comentada, este labor. O resto de apartados considerados, como son o de “Sistema Bibliotecario de Galicia” (335.000 euros), Bolsas para bibliotecas (216.940), Equipamentos e mais obras e reparacións para a Rede de Bibliotecas de Galicia (90.000 e 60.000 euros) repiten contías a respecto do pasado ano.”

Vigo: simposio internacional E irei madr a Vigo, os 23 e 24 de novembro

Con barqueira e remador. VI Obradoiro Internacional de Tradución Poética, do 16 ao 21 de outubro

Cita xa consolidada desde hai seis anos, baixo a dirección de Yolanda Castaño, o Obradoiro Internacional de Tradución Poética acolle neste 2017 unha edición excepcional e única no mundo. O evento de tradución plurilingüe, colectiva e recíproca da illa de San Simón, que durante as cinco edicións anteriores empregara o inglés como lingua franca de comunicación entre poetas/tradutores chegados de catro continentes, encara o reto expresivo de desprazar o punto de apoio cara a un novo idioma: o portugués.
Desafiando a anglófona hexemonía lingüística global, Con barqueira e remador desprega un proxecto que fai da nosa lingua irmá vehículo de comunicación internacional, e faino mesmo fóra das fronteiras portuguesas. Así, este vello idioma demostra servir de ponte entre autores/as que nos visitan desde América, Asia e Europa. Falarase en portugués nese simbólico berce fundacional da lírica galegoportuguesa que é a illa de San Simón, para traducir poemas ao italiano, ao chinés, ao asturiano, ao croata, ao finés e ao galego.
O obradoiro desenvolvido entre estas seis magníficas plumas e mais os seus expansivos froitos daranse a coñecer en cadanseu territorio de orixe. Será tamén o xeito de que floreza máis alá aquilo que xermole en Galicia, ao abeiro da Secretaría Xeral de Cultura da Consellería de Cultura, Educación e Ordenación Universitaria e do Concello de Redondela, como entidades colaboradoras principais.
Os traballos de tradución entre o grupo residente na illa enriqueceranse, un ano máis, cun programa de actos que conectará os e as participantes co rico tecido cultural da Galicia sur. Poderán amosar o seu traballo en Pontevedra, en Vigo e en Redondela, en colaboración con concellos, asociacións gremiais, centros culturais e festivais de poesía. Será un xeito de non deixar pasar a magnífica oportunidade de que os e as amantes da poesía coñezan de preto algunhas das poéticas actuais máis interesantes do mundo, en moitos casos vertidas ao galego por primeira vez.
A AELG colabora canda o Concello de Pontevedra no acto do mércores, 18 de outubro, ás 20:00, na Casa da Luz (Praza da Verdura, Pontevedra).
Vexa aquí o informe de prensa das actividades.

Recitais poéticos multilingües
Mércores 18 | 20 h
Casa da Luz. Praza da Verdura. Pontevedra
En colaboración coa AELG e o Concello de Pontevedra.
A mellor mostra tanto do traballo poético dos autores/as participantes coma do labor de tradución (ao galego) durante o proxecto.

Xoves 19 | 20 h
Instituto Camões. Casa Arines, Praza Tenente Almeida, s/n. Vigo
En colaboración co Festival Kerouac Vigo de Poesía e Performance e co Centro Cultural do Camões.

Venres 20 | 20 h
Casa da Cultura. Praza de Figueroa, 3. Redondela
En colaboración co Concello de Redondela.
Peche do obradoiro no que cada poeta recita no seu idioma orixinal, seguido das versións en galego realizadas para a ocasión.